„ (…) o śmierci żaden człowiek nie wie,
czy czasem nie jest dla nas
największym dobrem (…)”
Sokrates
Tysiące razy odbierałam telefoniczne „wystąpienia” w imieniu mam, ojców, wujków, cioć, osób bliskich i obcych, ale „zaprzyjaźnionych” o sporządzenie notarialnego testamentu i podpisanie go w domu, domu opieki lub szpitalu.
Nieważny testament
Osoby dzwoniące zawsze wiedzą, jaka ma być treść testamentu, zapewniają, że testator jest w pełni władz umysłowych, a niemożność stawienia się w kancelarii spowodowana jest wyłącznie stanem fizycznym. Na potwierdzenie tego proponują nawet pokazanie opinii lekarskiej, już sporządzonej i dołączenie jej do aktu notarialnego.
Przez lata odpowiadałam, że nie rozmawiam z pośrednikami, a osoba zainteresowana ma skontaktować się ze mną sama i wierzcie mi — odzew był zerowy. Później telefonów już nie było, a ja zyskałam opinię notariusza, który się czepia i „z nią nic nie załatwisz”.
Z pełną odpowiedzialnością mogę powiedzieć, że testamenty notarialne podpisywane poza siedzibą kancelarii, bardzo często „zamawiane” są przez spadkobierców, a ich treść jest przez nich ustalana.
Postanowienie SN — testament ważny czy nieważny
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 19 września 2024 r. w sprawie II CSKP 307/23 rozważał jak określić stan wyłączający świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli, który przesądza o ważności bądź nie testamentu.
Oto co Sąd w swej mądrości powiedział:
ciężka choroba testatora, doprowadzająca do wyczerpania się organizmu i siły woli tak, że nie jest zdolny, mimo posiadania świadomości, do przeciwstawienia się zewnętrznym wpływom (np. naciskom), sugestie osób trzecich, nie wyłączają swobody powzięcia decyzji, gdyż w przeciwnym wypadku niemal każde oświadczenie woli dotknięte byłoby omawianą wadą, rzadko bowiem człowiek działa zupełnie swobodnie. Jednakże na gruncie art. 945 § 1 pkt 1 k.c., który w szczególny sposób chroni swobodę testowania nie wskazując, nawet przykładowo, jakichkolwiek przyczyn mogących ją wyłączać, należy przyjąć, że choroba testatora i ogólny stan jego zdrowia, które doprowadziły do takiego osłabienia jego aktywności i siły woli, że nie jest zdolny, mimo posiadania świadomości, do przeciwstawienia się naciskom osób, bez których opieki nie może egzystować – wyłącza swobodę testowania. Jest to bowiem niewątpliwie stan wynikający z przyczyny wewnętrznej: choroby lub wieku testatora osłabiających jego aktywność i siłę woli tak, że nie jest w stanie przeciwstawić się sugestiom i naciskom osób trzecich, pod których wyłączną opieką pozostaje, nalegających na określony sposób testowania, a zatem nie jest w stanie swobodnie powziąć decyzji i wyrazić swojej ostatniej woli.
Beata Zdziebłowska-Gidian
adwokat
Zdjęcie: Los Muertos Crew
***
Akt notarialny. Prawda i mity
Akt notarialny to bardzo ważny dokument w obrocie prawnym, ale wokół niego narosło wiele mitów. Nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, czy i jak chroni go umowa, czy też inna czynność prawna zawarta w formie aktu notarialnego.
Fałszywy dowód [Czytaj dalej…]